Małe reaktory jądrowe (SMR) w Polsce. Orlen i SGE uzgodniły zasady budowy

Orlen i Synthos Green Energy (SGE) uzgodniły 22 października 2026 r. zasady dalszej współpracy przy budowie małych reaktorów modułowych SMR (Small Modular Reactors) w technologii BWRX-300 w Polsce. Orlen będzie inwestorem wiodącym projektu we Włocławku, a SGE odpowie za inwestycję w Stawach Monowskich. Pierwszy blok BWRX-300 we Włocławku ma zostać uruchomiony w połowie lat 30. XXI wieku. Porozumienie porządkuje podział odpowiedzialności, finansowanie i zarządzanie inwestycjami, ale nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy.

Małe reaktory jądrowe w Polsce mają w przyszłości zapewnić stabilne dostawy energii dla dużych zakładów przemysłowych. Porozumienie zawarte przez Orlen, Synthos Green Energy oraz ich wspólną spółkę Orlen Synthos Green Energy (OSGE) przybliża realizację tego programu. Dla przedsiębiorstw energochłonnych istotne jest przede wszystkim to, że projekty otrzymały wyraźniejszy podział odpowiedzialności inwestycyjnej i zasady finansowania kolejnych etapów.

Co ustalili Orlen i Synthos Green Energy w sprawie budowy SMR?

Porozumienie parasolowe z 22 października 2026 r. określa zasady współpracy przy rozwoju reaktorów BWRX-300, w tym strukturę właścicielską projektów, sposób sprawowania kontroli nad inwestycjami oraz udział zespołów Orlenu w przedsięwzięciach realizowanych przez OSGE.

Najważniejszą zmianą jest wskazanie inwestorów wiodących dla dwóch lokalizacji:

• Włocławek – Orlen będzie odpowiadał za realizację inwestycji poprzez kontrolowaną przez siebie spółkę celową BWRX-300 Włocławek sp. z o.o.
• Stawy Monowskie koło Oświęcimia – inwestorem wiodącym będzie Synthos Green Energy, należąca do Michała Sołowowa.

We Włocławku projekt będzie realizowany etapami. Każdy z nich ma mieć określony budżet, harmonogram i zakres prac, a uruchomienie finansowania kolejnych faz będzie zależało od realizacji wcześniejszych założeń.

Orlen ma również uzyskać bezpośrednie prawa licencyjne do technologii BWRX-300. To istotne z punktu widzenia kontroli nad projektem i ograniczenia zależności organizacyjnej od partnerów.

Strony planują uzupełnić porozumienie o szczegółowe umowy wykonawcze jeszcze przed końcem 2026 r.

Gdzie powstaną pierwsze małe reaktory jądrowe w Polsce?

Pierwszym projektem wskazanym do realizacji jest elektrownia SMR we Włocławku. Druga inwestycja, rozwijana według analogicznych zasad współpracy, planowana jest w Stawach Monowskich w województwie małopolskim.

OSGE dysponuje decyzjami zasadniczymi dotyczącymi łącznie 24 bloków jądrowych w sześciu lokalizacjach. Nie oznacza to jednak, że wszystkie te inwestycje mają już pozwolenia na budowę lub zapewnione finansowanie.

Strategia Orlenu zakłada uruchomienie co najmniej dwóch bloków SMR do 2035 r. Mają one stanowić stabilne źródło energii dla zakładów przemysłowych koncernu w Płocku i Włocławku.

Czym jest reaktor BWRX-300 i jakie ma znaczenie dla przemysłu?

BWRX-300 to mały modułowy reaktor jądrowy o mocy elektrycznej około 300 MWe, rozwijany przez GE Vernova Hitachi Nuclear Energy. Wykorzystuje technologię reaktora wodno-wrzącego i ma umożliwiać produkcję energii elektrycznej niezależnie od warunków pogodowych.

W odróżnieniu od elektrowni wiatrowych i fotowoltaicznych reaktor jądrowy może pracować w sposób ciągły, z uwzględnieniem planowanych postojów technicznych i paliwowych.

Dla przemysłu oznacza to możliwość zwiększenia dostępu do stabilnego źródła energii, szczególnie istotnego w branżach wymagających ciągłej pracy instalacji produkcyjnych.

Technologia BWRX-300 jest już rozwijana poza Polską. Pierwszy reaktor tego typu powstaje w Kanadzie, a w Stanach Zjednoczonych wydano również zezwolenie na budowę jednostki wykorzystującej tę technologię. Zagraniczne projekty mogą dostarczyć doświadczeń technicznych i organizacyjnych przydatnych podczas przygotowania polskich inwestycji. Nie eliminują jednak konieczności przeprowadzenia krajowych procedur bezpieczeństwa i uzyskania odpowiednich zezwoleń.

Kiedy rozpocznie się budowa elektrowni SMR we Włocławku?

Na dziś nie ogłoszono jeszcze terminu rozpoczęcia właściwych prac budowlanych, jednak według OSGE pierwszy blok BWRX-300 we Włocławku ma zostać uruchomiony w połowie lat 30. Realizacja tego terminu zależy od zakończenia przygotowań i uzyskania wymaganych decyzji.

Kolejne etapy obejmują:

1. Rozpoczęcie badań środowiskowych i lokalizacyjnych.
2. Wypracowanie modelu wsparcia inwestycji we współpracy z Ministerstwem Energii.
3. Przygotowanie i złożenie wniosku o zezwolenie na budowę do Państwowej Agencji Atomistyki.
4. Uzgodnienie szczegółowych warunków realizacji i finansowania w umowach wykonawczych.

Istotnym wyzwaniem pozostaje model ekonomiczny inwestycji. W komunikacie z 22 października nie przedstawiono ostatecznego kosztorysu elektrowni we Włocławku ani docelowej ceny produkowanej energii. Z tego względu nie można jeszcze określić, czy energia z planowanych reaktorów będzie tańsza od alternatywnych źródeł dostępnych dla polskiego przemysłu.

Co rozwój małych reaktorów jądrowych oznacza dla inwestorów w Polsce?

Rozwój SMR może w dłuższej perspektywie wpłynąć na warunki prowadzenia działalności przemysłowej w Polsce. Szczególne znaczenie ma dla sektorów, w których energia elektryczna stanowi dużą część kosztów operacyjnych, takich jak przemysł chemiczny, petrochemiczny, hutnictwo czy produkcja materiałów przemysłowych.

Dla inwestorów zagranicznych istotne są trzy kwestie.

Po pierwsze, bezpieczeństwo dostaw energii. Reaktory jądrowe mogą w przyszłości zwiększyć dostępność stabilnej produkcji energii, ograniczając zależność przemysłu od paliw kopalnych.

Po drugie, przewidywalność kosztów. Energetyka jądrowa może zwiększyć udział stabilnych źródeł w miksie energetycznym, jednak o rzeczywistych kosztach energii dla odbiorców zdecydują m.in. koszty budowy, finansowania i eksploatacji oraz przyjęty model wsparcia.

Po trzecie, możliwości dla dostawców. Przygotowanie i budowa elektrowni mogą stworzyć zapotrzebowanie na usługi inżynieryjne, budowlane, logistyczne oraz specjalistyczne komponenty. Udział przedsiębiorstw w łańcuchu dostaw będzie jednak wymagał spełnienia odpowiednich norm jakościowych i wymagań branży jądrowej.

Czy porozumienie Orlenu i SGE przyspieszy rozwój energetyki jądrowej w Polsce?

Porozumienie usuwa część niepewności dotyczącej podziału obowiązków między partnerami i określa sposób prowadzenia dwóch projektów SMR. To ważny etap organizacyjny, który może ułatwić podejmowanie kolejnych decyzji inwestycyjnych.

Nie przesądza jednak o terminie budowy ani o ekonomicznej opłacalności przedsięwzięć. Najważniejszymi wydarzeniami w kolejnych miesiącach będą podpisanie umów wykonawczych, postępy prac lokalizacyjnych oraz uzgodnienie modelu finansowania. Jeżeli zapowiedziane harmonogramy zostaną dotrzymane, małe reaktory jądrowe mogą w następnej dekadzie stać się jednym ze źródeł energii dla polskiego przemysłu. Dla przedsiębiorstw i inwestorów będzie to kolejny czynnik, który warto uwzględniać w długoterminowych analizach lokalizacyjnych.