Od 1 stycznia 2026 r. stosuje się zaktualizowaną wersję nomenklatury scalonej (wydanie 2026), czyli unijnej listy kodów towarowych wykorzystywanych przy imporcie, eksporcie oraz w statystyce obrotu towarowego. Dla przedsiębiorców nie jest to zmiana ograniczona do obsługi celnej – kody towarowe są elementem danych produktowych i występują w dokumentach handlowych, systemach ERP oraz w raportowaniu.
W praktyce aktualizacja na 2026 r. oznacza potrzebę weryfikacji, czy przypisania kodów dla kluczowych produktów są aktualne i spójne w całym obiegu dokumentów, aby ograniczyć ryzyko błędów i korekt oraz zakłóceń procesów logistycznych.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest nomenklatura scalona, jakie są kierunki zmian w wydaniu na 2026 r., kogo dotyczą one w największym stopniu oraz jak zaplanować aktualizację w organizacji.
Co to jest nomenklatura scalona?
Nomenklatura scalona (skrót: CN) to unijny system klasyfikacji towarów oparty na jednolitych kodach. Umożliwia spójne i porównywalne określanie rodzaju towaru w dokumentach handlowych oraz w procedurach celnych i statystycznych w całej Unii Europejskiej.
Te kody są wykorzystywane przede wszystkim:
- w zgłoszeniach celnych przy imporcie i eksporcie,
- do ustalenia zasad traktowania towaru w taryfie celnej i w działaniach polityki handlowej,
- w statystyce obrotu towarowego, w tym w raportowaniu Intrastat,
- w systemach firmowych jako element danych podstawowych produktu (master data).
Z perspektywy przedsiębiorstwa oznacza to, że kod towaru jest częścią danych biznesowych – podobnie jak nazwa produktu, jednostka miary czy kraj pochodzenia. Jeżeli kod jest nieaktualny albo stosowany niespójnie, rośnie ryzyko rozbieżności w dokumentach, konieczności korekt oraz utrudnień operacyjnych w łańcuchu dostaw.
Aktualną treść nomenklatury scalonej (CN) na 2026 r. oraz wyszukiwarkę kodów można znaleźć na stronach Komisji Europejskiej; szczegóły i odnośniki do publikacji dostępne są w komunikacie Dyrekcji Generalnej ds. Podatków i Unii Celnej (TAXUD).
Dlaczego lista kodów zmienia się co roku?
Zmiany w nomenklaturze są konsekwencją rozwoju technologii, pojawiania się nowych typów produktów oraz potrzeby doprecyzowania istniejących kategorii. Do najczęściej wskazywanych powodów aktualizacji należą:
- lepsze odzwierciedlenie zmian rynkowych (nowe lub zmodyfikowane produkty),
- ułatwienie monitorowania wybranych towarów na potrzeby polityk UE oraz statystyki.
W praktyce aktualizacja może skutkować tym, że:
- część produktów trzeba zaklasyfikować bardziej szczegółowo,
- dotychczasowy kod zostaje rozdzielony na kilka nowych,
- zmienia się opis pozycji, co doprecyzowuje zasady klasyfikacji.
Co się zmienia w nomenklaturze scalonej 2026?
Zmiany w wydaniu na 2026 r. mają charakter modernizacyjny i porządkujący. Wprowadzono m.in. nowe podpozycje, które ułatwiają monitorowanie określonych grup towarów. Z perspektywy firm oznacza to częstsze sytuacje, w których dotychczasowy kod wymaga doprecyzowania.
Towary związane z technologiami energii i nowoczesnym przemysłem
Wśród wskazywanych przykładów nowych podpozycji znajdują się m.in. towary i komponenty wykorzystywane w łańcuchach dostaw dla:
- technologii bateryjnych (np. tlenki kobaltu niklowo-manganowego, fosforan litowo-żelazowy – kody w dziale 28),
- fotowoltaiki (np. płatki fotowoltaiczne – dział 38),
- energetyki wiatrowej (np. rurowe stalowe wieże i sekcje wież turbin wiatrowych – dział 73; łopaty turbin wiatrowych – dział 84),
- urządzeń i osprzętu energetycznego oraz komponentów (np. generatory wodorowych ogniw paliwowych, falowniki z funkcją śledzenia punktu maksymalnej mocy, separatory folii z tworzywa sztucznego, zespoły ułożonych w stos ogniw galwanicznych – dział 85).
W praktyce oznacza to, że firmy z sektorów produkcyjnych, energetycznych, OZE, elektroniki i automotive powinny uważnie przejrzeć przypisania kodów dla towarów o najwyższej wartości i wolumenie.
Zmiany w wybranych grupach chemicznych
Zgodnie z zaleceniami międzynarodowymi wprowadzono również nowe podpozycje w dziale 29 dotyczące m.in. niektórych eterów aromatycznych oraz nasyconych alifatycznych kwasów monokarboksylowych i ich pochodnych.
Dla branży chemicznej i części firm produkcyjnych kluczowe będzie powiązanie klasyfikacji z parametrami produktu (skład, właściwości, przeznaczenie).
Kogo zmiany dotyczą w największym stopniu?
Aktualizacja nomenklatury zwykle najbardziej wpływa na firmy, które:
- regularnie realizują import spoza UE lub eksport poza UE,
- raportują Intrastat w związku z dużą skalą przemieszczeń towarów w UE,
- utrzymują rozbudowane kartoteki towarów i komponentów (produkcja, dystrybucja),
- operują towarami technologicznymi i specjalistycznymi, gdzie doprecyzowania pojawiają się częściej.
W grupach międzynarodowych dodatkowym ryzykiem bywa rozproszenie odpowiedzialności za dane: klasyfikacja ustalana jest centralnie, natomiast skutki nieaktualnych kodów materializują się lokalnie (dokumenty, odprawy, raportowanie). Warto wówczas jasno określić role oraz proces zatwierdzania zmian.
Jak przygotować firmę na 2026 r. – 6 prostych kroków
1) Zidentyfikuj produkty o najwyższym znaczeniu biznesowym
W pierwszej kolejności przeanalizuj:
- towary o największej wartości i wolumenie,
- produkty krytyczne dla ciągłości produkcji,
- grupy, które mogą być objęte doprecyzowaniami (energia, elektronika, chemia, przemysł).
2) Sprawdź, gdzie w firmie występują kody towarowe
Najczęstsze problemy wynikają ze spójności danych. Zweryfikuj, czy kod jest identyczny:
- w kartotece produktu w ERP,
- w dokumentach sprzedaży i zakupów,
- w danych przekazywanych do obsługi celnej,
- w narzędziach raportowych i raportach operacyjnych.
3) Uzgodnij zasady współpracy z partnerami (logistyka / obsługa celna)
Ustal:
- skąd partnerzy pobierają kod towaru,
- kto odpowiada za aktualizację danych,
- jak wygląda proces zgłaszania wątpliwości i zatwierdzania zmian.
4) Zaktualizuj dane w systemach i wdróż kontrolę jakości
Po wdrożeniu zmian zastosuj kontrole, np.:
- walidację formatu kodu,
- porównanie spójności kodów między fakturą a dokumentami logistycznymi,
- kontrolę spójności pomiędzy źródłami danych (ERP vs. narzędzia raportowe).
5) Oceń wpływ na raportowanie i rozliczenia importowe
Jeżeli firma raportuje obrót towarowy, upewnij się, że:
- aktualizacja została wdrożona w plikach i słownikach,
- systemy raportowe nie pobierają kodu z nieaktualnego źródła,
- zespół ma jasne zasady postępowania w przypadku produktów, dla których kod w 2026 r. wymaga doprecyzowania.
W praktyce warto zweryfikować, czy aktualizacja klasyfikacji nie wpływa na sposób rozliczeń oraz na wymagania dotyczące dokumentacji i raportowania. W razie wątpliwości pomocne może być kompleksowe wsparcie w ramach doradztwa podatkowego.
6) Udokumentuj decyzje i przygotuj krótką procedurę wewnętrzną
Wystarczy krótki dokument obejmujący:
- odpowiedzialności za aktualizację,
- harmonogram przeglądu (np. corocznie na przełomie roku),
- sposób archiwizacji decyzji i opisów produktów,
- zasady eskalacji w razie wątpliwości.
Najczęstsze błędy po aktualizacji i jak ich uniknąć
Najczęściej spotykane ryzyka operacyjne to:
- przeniesienie kodów z poprzedniego roku bez weryfikacji, mimo pojawienia się nowych podpozycji,
- niespójność danych między systemami i dokumentami,
- brak wewnętrznej dokumentacji uzasadniającej przypisanie kodu dla produktów technicznych,
- brak testu procesu na pierwszych wysyłkach w nowym roku.
Z perspektywy kontroli wewnętrznej najlepiej sprawdza się podejście oparte na priorytetach (towary kluczowe) oraz spójności danych (jedno źródło prawdy w systemach).
Wydanie nomenklatury scalonej na 2026 r. wprowadza doprecyzowania istotne dla części branż, w szczególności technologicznych, energetycznych i chemicznych. Dla większości firm kluczowe jest jednak zapewnienie spójności kodów towarowych w danych produktowych, dokumentach oraz raportowaniu. Metodyczne podejście (priorytety, dane, integracje, kontrola jakości i procedura) pozwala ograniczyć ryzyko korekt i problemów operacyjnych.
