Powrót do Polski (zwłaszcza po dłuższej przerwie, np. powrót do Polski po 10 latach) zwykle oznacza zmianę otoczenia prawno-podatkowego: inne formularze, inne terminy i – co najważniejsze – inne zasady ustalania, gdzie i w jakim zakresie rozliczasz dochody.
Dla przedsiębiorców i osób zarządzających majątkiem prywatnym kluczowe są trzy obszary:
- Rezydencja podatkowa – od niej zależy, czy w Polsce rozliczasz tylko dochody „polskie”, czy również zagraniczne.
- Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania – określają, czy dany dochód jest w Polsce zwolniony (z wpływem na stawkę), czy rozliczany z odliczeniem podatku zapłaconego za granicą.
- Prawidłowe udokumentowanie podatku zagranicznego i przeliczeń walut – bez tego łatwo o korekty lub spór z organem.
W tym artykule skupiamy się na praktyce rozliczenia w roku przeprowadzki oraz na zasadach opodatkowania najczęstszych przychodów zagranicznych po powrocie z emigracji do Polski.
Krok 1: ustal, od kiedy masz rezydencję podatkową w Polsce
Jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym, co do zasady rozliczasz w Polsce dochody bez względu na kraj ich uzyskania, z uwzględnieniem umów międzynarodowych. Jeżeli nie jesteś rezydentem (jesteś nierezydentem), rozliczasz w Polsce zasadniczo tylko dochody osiągane na terytorium Polski.
W praktyce o rezydencji przesądzają m.in. dwa ustawowe kryteria (wystarczy spełnić jedno):
- ośrodek interesów życiowych (osobistych lub gospodarczych) w Polsce albo
- pobyt w Polsce powyżej 183 dni w roku podatkowym.
Sama liczba dni nie zawsze przesądza sprawę – przy konfliktach rezydencji decydują również kryteria z umowy (tzw. tie-breaker), oparte m.in. na stałym miejscu zamieszkania i centrum interesów życiowych.
Jeżeli dwa państwa uznają Cię za rezydenta, rozstrzygające są reguły z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Co warto przygotować jako dowody na zmianę sytuacji
W sporach o rezydencję liczą się fakty. Przy powrocie do Polski z zagranicy typowe elementy, które układają obraz „centrum interesów”, to m.in.: miejsce zamieszkania rodziny, stałe mieszkanie, miejsce zarządzania majątkiem/firmą, powiązania zawodowe, bankowość, ubezpieczenia, szkoła dzieci.
Krok 2: rok przeprowadzki – jak podejść do dochodów uzyskanych przed i po powrocie
Najczęstsza trudność w roku przeprowadzki polega na tym, że w jednym roku podatkowym możesz mieć:
- okres pracy/prowadzenia biznesu za granicą,
- okres aktywności już po przeprowadzce do Polski,
- a czasem również równoległe źródła dochodu w dwóch państwach.
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi dla każdego przypadku. Dlatego w praktyce warto wykonać krótką analizę krok po kroku:
- Ustal daty i okoliczności przeprowadzki (kiedy przeniosłeś centrum interesów, od kiedy mieszkasz w Polsce, liczba dni pobytu).
- Zidentyfikuj źródła dochodu (praca, działalność, dywidendy, najem, sprzedaż aktywów).
- Sprawdź właściwą umowę podatkową i metodę unikania podwójnego opodatkowania.
- Zbierz dokumenty potwierdzające podatek zapłacony za granicą oraz podstawę opodatkowania (np. roczne zestawienia, zaświadczenia).
Objaśnienia MF dopuszczają zmianę rezydencji w trakcie roku (tzw. łamana rezydencja). W praktyce oznacza to, że zakres polskiego opodatkowania może być inny przed i po zmianie rezydencji – a rozliczenie trzeba oprzeć na konkretnych datach i faktach.
Dopiero na tej podstawie da się bezpiecznie rozstrzygnąć, które dochody i w jakiej części powinny znaleźć się w polskim zeznaniu.
Krok 3: jak opodatkować przychody zagraniczne w Polsce po powrocie
Metody unikania podwójnego opodatkowania
Jeżeli dochód może być opodatkowany w dwóch państwach, w polskiej praktyce spotkasz najczęściej jedną z dwóch metod:
- Wyłączenie z progresją – dochód zagraniczny jest w Polsce zwolniony, ale może wpływać na stopę procentową podatku od dochodów opodatkowanych w Polsce (efekt progresji).
- Proporcjonalne odliczenie (kredyt podatkowy) – dochód zagraniczny jest opodatkowany w Polsce, a podatek zapłacony za granicą odlicza się (w granicach limitów).
Która metoda ma zastosowanie, wynika z umowy z danym państwem (lub – gdy brak umowy – z reguł krajowych).
Najczęstsze kategorie dochodów u osób wracających do Polski
Poniżej praktyczny przegląd sytuacji, które najczęściej występują przy powrocie do Polski z emigracji.
- Wynagrodzenie z pracy za granicą i praca zdalna
- Działalność gospodarcza, kontrakty B2B, zarządzanie spółką za granicą
- mylenia rezydencji podatkowej osoby z „miejscem” opodatkowania konkretnych dochodów,
- braku spójności między umową podatkową a faktycznym modelem świadczenia usług,
- nieprawidłowego ujęcia zagranicznych zaliczek/podatku w polskim rozliczeniu.
- Dywidendy, odsetki, przychody z inwestycji zagranicznych
- Najem nieruchomości za granicą
- Sprzedaż aktywów (udziały, akcje, inne prawa majątkowe)
Krok 4: formularze i dokumenty – co zwykle jest potrzebne
PIT/ZG jako kluczowy załącznik do dochodów zagranicznych
Jeżeli wykazujesz w Polsce dochody/przychody z zagranicy oraz zapłacony tam podatek, standardowo wykorzystuje się PIT/ZG – informację o dochodach/przychodach z zagranicy i podatku zapłaconym w obcym państwie.
W praktyce często przygotowuje się oddzielny PIT/ZG dla każdego państwa, w którym osiągnięto dochody.
Jakie dokumenty są najważniejsze
Żeby rozliczenie było bezpieczne, zwykle potrzebujesz:
- rocznych zestawień od pracodawcy/instytucji zagranicznej (np. odpowiednik polskiego PIT-11),
- potwierdzeń podatku zapłaconego za granicą (zestawienia, decyzje, zaświadczenia),
- danych o podstawie opodatkowania i składkach potrącanych za granicą,
- informacji o kursach walut (gdy dochody są w walucie obcej).
Krok 5: przeliczenia walut i zagraniczny podatek – zasady, które realnie wpływają na wynik rozliczenia
Dochody uzyskane w walutach obcych przelicza się na złote co do zasady według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu (analogicznie określone są zasady dla kosztów i podatku zapłaconego w walucie).
To techniczny detal, ale w praktyce ma znaczenie: różnice kursowe potrafią zmienić podstawę opodatkowania i limit odliczenia podatku zapłaconego za granicą.
Terminy i organizacja rozliczenia po powrocie
Rozliczenie roczne składa się co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.
Warto też pamiętać o praktycznym aspekcie usługi Twój e-PIT:
- PIT-37 i PIT-38 mogą być automatycznie akceptowane po upływie terminu,
- natomiast PIT-36 (częsty przy dochodach zagranicznych) wymaga samodzielnego uzupełnienia i akceptacji.
Dla osób wracających do Polski z zagranicy to istotne, bo dochody zagraniczne często wychodzą poza automatyczny schemat rozliczenia.
Powrót z Niemiec do Polski: na co zwrócić szczególną uwagę
Powrót do Polski po okresie pracy lub prowadzenia spraw życiowych w Niemczech często wiąże się z sytuacją, w której część dochodów i aktywów nadal pozostaje po stronie niemieckiej. W praktyce wiele osób wracających ma równolegle:
- dochody z pracy w Niemczech (czasem z krótkimi okresami w roku),
- niemieckie świadczenia lub emerytury,
- najem lub sprzedaż nieruchomości,
- konta i produkty finansowe w Niemczech.
Dla przykładu, administracja podatkowa wskazuje, że dochody z pracy w Niemczech mogą być rozliczane z zastosowaniem metody wyłączenia z progresją, a do dochodów rozliczanych tą metodą nie stosuje się ulgi abolicyjnej.
Jeżeli jednak masz inne kategorie dochodu (np. kapitałowe), sposób rozliczenia może być odmienny – i warto sprawdzić to osobno.
Gdy planujesz biznes po powrocie: podatki to tylko jeden element
Jeżeli powrót do Polski z emigracji łączysz z rozpoczęciem działalności (lub przeniesieniem jej części do Polski), zwykle najwięcej ryzyk powstaje na styku:
- modelu sprzedaży i miejsca świadczenia usług,
- wyboru formy opodatkowania i obowiązków ewidencyjnych,
- rejestracji do VAT i raportowania.
Na etapie planowania często opłaca się połączyć analizę prywatną (rezydencja, dochody zagraniczne) z biznesową. W tym obszarze wsparciem może być doradztwo podatkowe oraz procesy związane z zakładaniem firmy w Polsce.
Sprawdź poprzednie artykuły z serii Powrót do Polski:
- Ulga na powrót
- Jak ustalić rezydencję podatkową i uniknąć podwójnego opodatkowania
- Formalności kadrowo-płacowe przy podjęciu pracy po latach za granicą
Podsumowanie – najważniejsze działania przy rozliczeniu po powrocie do Polski
Jeżeli chcesz możliwie bezpiecznie przejść przez rozliczenie roku przeprowadzki, uporządkuj temat w tej kolejności:
- Ustal rezydencję podatkową i punkt zwrotny w roku (fakty, dni pobytu, centrum interesów).
- Spisz wszystkie źródła dochodu (Polska + zagranica) i przypisz je do państw.
- Zweryfikuj metodę unikania podwójnego opodatkowania dla każdego państwa i kategorii dochodu.
- Zbierz dokumenty potwierdzające podatek zapłacony za granicą oraz podstawę opodatkowania.
- Sprawdź obowiązki formularzowe (w tym PIT/ZG) i terminy – nie zakładaj, że system sam to zaakceptuje.
- Zadbaj o prawidłowe przeliczenia walut.
Jeżeli Twoja sytuacja obejmuje kilka państw, różne typy dochodu lub zmianę modelu pracy (np. pracę zdalną po powrocie), warto przed złożeniem zeznania wykonać krótką analizę podatkową – szczególnie w roku przeprowadzki. W takich przypadkach możesz skorzystać ze wsparcia getsix® w ramach usług podatkowych, aby uporządkować źródła przychodów, właściwie zastosować umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i przygotować rozliczenie na podstawie kompletnej dokumentacji.
