Informacje gospodarcze i biznesowe – październik 2026

Zmiany dla firm w Polsce w październiku 2026 r. to nowe orzeczenia NSA o estońskim CIT i WHT, limit 50% VAT przy autach używanych także prywatnie, kontrole ZUS i KAS oparte na danych oraz przepisy o mobbingu, które zaczynają obowiązywać 5 listopada 2026 r. Rozliczenia, holdingi i regulaminy pracy warto sprawdzić z wyprzedzeniem.

Zmiany dla firm w Polsce w październiku 2026 r. dotyczą podatków dochodowych, VAT, kontroli i prawa pracy. Kto śledzi je na bieżąco, może szybko skorygować błędy zamiast usuwać je po fakcie.

Jak NSA liczy podatek od dywidendy w estońskim CIT?

Według wyroku z 29 września 2026 r. (II FSK 1274/23) 19% PIT nalicza się od całej wypłaconej kwoty zysku. Ryczałt zapłacony przez spółkę uwzględnia się tylko jako odliczenie z art. 30a ust. 19 ustawy o PIT: 90% podatku spółki przy stawce 10% albo 70% przy stawce 20%. Z wypłaty 100 000 zł łączne obciążenie CIT i PIT wynosi odpowiednio 20 000 zł lub 25 000 zł.

W wyrokach z 1 października 2026 r. sąd wskazał też, że odsetki od obligacji dla podmiotu powiązanego mogą być ukrytymi zyskami z art. 28m ustawy o CIT, jeśli obligacje przypominały pożyczkę (II FSK 1291/23). Aport obligacji z majątku prywatnego wspólników nie wyłącza automatycznie czasowo z art. 28k, nawet powyżej równowartości 10 000 euro (II FSK 1300/23).

Czy zwolnienie z WHT w holdingu wymaga bezpośrednich udziałów?

Według pięciu wyroków z 8 lipca 2026 r. (m.in. II FSK 185/25) podejście look-through nie zastępuje wymogu, by podmiot korzystający ze zwolnienia sam posiadał bezpośrednio co najmniej 10% udziałów. To stanowisko jest w napięciu z objaśnieniami Ministerstwa Finansów z 3 lipca 2025 r.

• Art. 22 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT nie wymaga efektywnego opodatkowania samej dywidendy.
• Skromne zasoby holdingu same nie przesądzają o sztuczności struktury z art. 22c.

Przy wypłatach na rzecz podmiotu powiązanego powyżej 2 mln zł w roku podatkowym płatnika obowiązuje pay and refund, choć oświadczenie WH-OSC lub opinia o stosowaniu preferencji nadal umożliwiają preferencyjne opodatkowanie.

Od czego zależy limit VAT przy autach i rowerach firmowych?

Od rodzaju pojazdu. Samochody osobowe i motocykle podlegają art. 86a: przy użytku mieszanym można odliczyć 50% VAT. Pełne odliczenie wymaga regulaminu wyłączającego użytek prywatny, ewidencji przebiegu i VAT-26 złożonego do 25. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego wydatku, nie później niż z JPK_V7 za ten miesiąc.

Rowery, rowery elektryczne spełniające definicję ustawową i typowe hulajnogi elektryczne leżą poza art. 86a, więc stosuje się art. 86 ust. 1. Przy autach parkowanych pod domami pracowników interpretacje KIS były rozbieżne: odmowa mimo GPS i ewidencji, ale zgoda dla przedstawicieli handlowych z uzasadnionym modelem pracy i realną kontrolą.

Czy kontrole ZUS i KAS są teraz celniejsze?

Dane na to wskazują. W okresie styczeń–sierpień 2026 r. ZUS skontrolował 20 529 płatników i wykrył nieprawidłowości w 18 495 przypadkach (90,1%). Od 1 stycznia 2026 r. wybiera ich według modelu ryzyka; przy niskim i średnim ryzyku kontrole planowe mogą odbywać się nie częściej niż raz na pięć i raz na trzy lata.

KAS w 2025 r. przeprowadziła o 27,4% mniej kontroli celno-skarbowych, a ich ustalenia wzrosły o 46,4%, do 6,52 mld zł. Dzięki danym z KSeF i JPK pierwszym sygnałem będzie raczej wezwanie do wyjaśnień niż zawiadomienie o kontroli.

Jakie obowiązki wprowadza nowelizacja dotycząca mobbingu?

Od 5 listopada 2026 r. mobbing oznacza uporczywe nękanie pracownika. Zadośćuczynienie nie będzie niższe niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia, a pracodawca po jego wypłacie zyska regres wobec sprawcy, odpowiednio do stopnia winy.

Firmy zatrudniające co najmniej 10 pracowników muszą opisać w regulaminie pracy zasady, procedury i częstotliwość działań w zakresie ochrony godności, równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji oraz mobbingowi, chyba że regulują to układ zbiorowy. Termin upływa 5 maja 2027 r.

Pełną wersję artykułu można przeczytać tutaj: Informacje gospodarcze i biznesowe – październik 2026