Działalność nierejestrowana nie zawsze jest neutralna składkowo. W biznesie w Polsce decyduje rzeczywisty charakter współpracy. Jeżeli usługa odpowiada zleceniu lub umowie o świadczenie usług, firma może być zobowiązana do zgłoszenia wykonawcy do ZUS, naliczenia składek i ujęcia ich w rozliczeniach. Brak pisemnej umowy ani rachunek nie wyłączają ryzyka.
Kiedy działalność nierejestrowana może powodować obowiązki wobec ZUS?
ZUS w decyzji z 16 stycznia 2026 r., nr DI/200000/43/1309/2025, uznał za nieprawidłowe stanowisko przedsiębiorcy, który zlecił osobie prowadzącej działalność nierejestrowaną jednorazowe pranie wykładziny. Usługę rozliczono rachunkiem, bez podpisania umowy.
Zdaniem ZUS odpłatna usługa mogła oznaczać zawarcie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a przedsiębiorca mógł stać się płatnikiem składek.
Jakie warunki obowiązują w działalności nierejestrowanej?
Od 2026 r. limit przychodów jest liczony kwartalnie i wynosi 10 813,50 zł, czyli 225% minimalnego wynagrodzenia. Osoba korzystająca z tej formy nie może też prowadzić działalności gospodarczej w okresie poprzednich 60 miesięcy.
Brak wpisu do CEIDG oznacza, że wykonawca nie podlega ZUS jako przedsiębiorca. Nie wyklucza jednak ubezpieczenia z innego tytułu, zwłaszcza z umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.
Dlaczego brak pisemnej umowy nie chroni firmy?
Umowa o świadczenie usług może zostać zawarta ustnie albo w sposób dorozumiany. Jeżeli firma zamówiła usługę, wykonawca ją zrealizował i otrzymał wynagrodzenie, ZUS może uznać, że powstał tytuł do ubezpieczeń.
Obowiązki firmy mogą wtedy obejmować:
- zgłoszenie wykonawcy do ubezpieczeń,
- naliczenie i terminową zapłatę składek,
- wykazanie współpracy w dokumentach rozliczeniowych.
Czy każda współpraca oznacza składki?
Nie. Decyzja ZUS dotyczyła konkretnego stanu faktycznego, dlatego każdą relację trzeba oceniać indywidualnie. Inaczej może zostać potraktowana sprzedaż gotowego produktu, a inaczej osobiste wykonanie usługi na rzecz firmy.
Ryzyko rośnie przy usługach regularnych, wykonywanych według instrukcji firmy oraz w wyznaczonym miejscu i czasie. PIP może wtedy badać, czy relacja nie ma cech stosunku pracy.
Co sprawdzić przed zleceniem usługi?
Przed wypłatą wynagrodzenia przedsiębiorca powinien ustalić:
- czy przedmiotem transakcji jest produkt czy usługa,
- czy wykonawca działa osobiście i samodzielnie,
- czy współpraca jest jednorazowa czy powtarzalna,
- kto określa miejsce, czas i sposób wykonania,
- czy relacja przypomina zlecenie albo zatrudnienie,
- czy dokumentacja odzwierciedla rzeczywistą współpracę.
Najczęstsze błędy to uznanie rachunku za wystarczający, brak analizy obowiązków wobec ZUS oraz wykorzystywanie działalności nierejestrowanej jako zamiennika zlecenia lub umowy o pracę. Ocena modelu współpracy przed zapłatą ogranicza ryzyko zaległych składek, korekt i sporu z organami.
Pełną wersję artykułu można przeczytać tutaj: Działalność nierejestrowana a ZUS – co powinien wiedzieć przedsiębiorca zlecający usługę?
SKUTECZNE INWESTOWANIE W POLSCE – NEWSLETTER
Szukasz nowych możliwości biznesowych w Polsce? Otrzymuj najważniejsze informacje o inwestycjach, gospodarce i rynku — prosto na swoją skrzynkę.
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA
