7.1 C
Warszawa
środa, 18 listopada, 2026
- Advertisement -

Wyłudzenie towaru a CIT – kiedy oszustwo kontrahenta nie powoduje powstania przychodu podatkowego?

Wyłudzenie towaru przez fałszywego kontrahenta może w CIT nie powodować przychodu należnego, co w wyroku z 26 czerwca 2026 r. (II FSK 838/25) uznał NSA, a Dyrektor KIS potwierdził w interpretacji z 8 października 2026 r. Dotyczy to opisanych okoliczności, bo zwykły brak zapłaty za rzeczywistą sprzedaż nie wyłącza obowiązku rozpoznania przychodu. Nieuzyskane wynagrodzenie nie jest przy tym kosztem uzyskania przychodów.

Wyłudzenie towaru przez fałszywego kontrahenta rodzi pytanie, czy firma, która wystawiła fakturę i wysłała towar, musi wykazać z niego przychód w CIT. Problem dotyczy zwłaszcza sprzedaży z odroczonym terminem płatności w transakcjach międzynarodowych, w których niezapłacona należność co do zasady nie eliminuje przychodu.

Jak doszło do wyłudzenia towaru w sprawie rozpatrzonej przez NSA?

Polska spółka produkująca urządzenia chłodnicze otrzymała zamówienie od osoby podającej się za dyrektora handlowego francuskiego przedsiębiorstwa. Przed dostawą sprawdziła dane rejestrowe kontrahenta i jego status w VIES, a ubezpieczyciel przyznał jej limit kredytowy 200 000 zł.

Towar o wartości 87 527,85 zł (19 474 euro) trafił do wskazanego magazynu we Francji. Po terminie płatności prawdziwe przedsiębiorstwo zaprzeczyło zawarciu umowy i odbiorowi towaru, a podpis i pieczątka na dokumentach nie pochodziły od niego. Magazyn również do niego nie należał.

Kiedy brak zapłaty nie oznacza przychodu w CIT?

Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT do przychodów zalicza się także przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Jeżeli więc firma rzeczywiście sprzedała towar, a nabywca nie zapłacił, przychód co do zasady powstaje.

NSA uznał jednak, że w opisanej sprawie nie doszło do rzeczywistej sprzedaży: kontrahent nie złożył zamówienia ani nie odebrał towaru, faktura nie dokumentowała realnej transakcji, a spółka nie mogła skutecznie dochodzić od niego zapłaty. Podstawą był art. 12 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 3a ustawy o CIT, a nie ogólne wyłączenie z opodatkowania czynności związanych z przestępstwem.

Jak zmieniało się stanowisko organów i sądów?

W interpretacji z 7 czerwca 2024 r. Dyrektor KIS uznał, że spółka powinna wykazać przychód z faktury, a ewentualna korekta byłaby możliwa po zakończeniu postępowania karnego. Poparł go WSA w Krakowie w wyroku z 19 grudnia 2024 r. (I SA/Kr 653/24).

NSA uchylił ten wyrok i interpretację, odrzucając założenie, że przychód trzeba najpierw wykazać, a dopiero potem skorygować. W nowej interpretacji z 8 października 2026 r. Dyrektor KIS potwierdził brak obowiązku rozpoznania przychodu, lecz nie jest to ogólna interpretacja obejmująca wszystkie oszustwa gospodarcze.

Co z kosztami utraconych towarów i podatkiem VAT?

Utracone wynagrodzenie nie jest kosztem uzyskania przychodów, ponieważ nieosiągnięty przychód nie spełnia warunków z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Rzeczywiste wydatki na nabycie lub wytworzenie towarów wymagają odrębnej analizy, gdyż NSA nie przesądził kompleksowo o możliwości ani momencie ich rozliczenia.

Skutki w VAT również należy oceniać osobno. W wyroku z 7 maja 2026 r. (I FSK 1641/23) NSA uznał, że w tamtej sprawie nie doszło do dostawy towarów podlegającej VAT, ale rozstrzygnięć dotyczących CIT nie należy automatycznie przenosić na VAT.

Jak udokumentować oszustwo i czy trzeba czekać na koniec postępowania karnego?

Przydatne mogą być korespondencja i zamówienia, wyniki weryfikacji kontrahenta, dokumenty transportowe, oświadczenie prawdziwego kontrahenta o niezłożeniu zamówienia oraz dokumentacja zgłoszenia oszustwa. NSA nie uzależnił braku przychodu od zakończenia postępowania karnego, lecz oparł się na stanie faktycznym opisanym we wniosku.

Interpretacja nie służy ustalaniu faktów, więc w ewentualnym postępowaniu podatkowym przebieg zdarzeń może podlegać weryfikacji. Samo przedstawienie niezapłaconej faktury nie wystarcza do wykazania braku przychodu.

Pełną wersję artykułu można przeczytać tutaj: Wyłudzenie towaru a CIT – kiedy oszustwo kontrahenta nie powoduje powstania przychodu podatkowego?

SKUTECZNE INWESTOWANIE W POLSCE – NEWSLETTER

Szukasz nowych możliwości biznesowych w Polsce? Otrzymuj najważniejsze informacje o inwestycjach, gospodarce i rynku — prosto na swoją skrzynkę.

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA

Related Articles

Obserwuj nas
- Advertisement -spot_img

Ostatnie artykuły