Kontrole estońskiego CIT – jakie nieprawidłowości wykrywa fiskus?

Kontrole estońskiego CIT koncentrują się nie tylko na prawidłowym obliczeniu podatku, lecz także na skuteczności wyboru ryczałtu i spełnianiu warunków ustawowych. W latach 2022–2025 (do połowy roku) fiskus stwierdził 642 przypadki nieskutecznego wyboru estońskiego CIT. Od początku 2025 r. do marca 2026 r. zakończono 71 kontroli celno-skarbowych, wykazując prawie 42 mln zł uszczupleń u 64 podatników.

Co pokazują kontrole estońskiego CIT?

Z danych Ministerstwa Finansów wynika, że w latach 2022–2025 (do połowy roku) organy podatkowe zidentyfikowały:

• 642 przypadki nieskutecznego wyboru estońskiego CIT po weryfikacji ZAW-RD,
• 345 przypadków niespełnienia wymogu dotyczącego zawiadomienia,
• 99 przypadków niespełnienia warunków przejścia na ryczałt w trakcie roku,
• 424 przypadki naruszenia pozostałych warunków z art. 28j ust. 1 pkt 2–6 ustawy o CIT.

Kategorie nie są rozłączne, dlatego wskazanych liczb nie należy sumować.

Od początku 2025 r. do marca 2026 r. wszczęto 40 i zakończono 71 kontroli celno-skarbowych. U 64 podatników stwierdzono uszczuplenia na prawie 42 mln zł.

Według stanu na 10 września 2026 r. kontrole dotyczące estońskiego CIT trwały wobec 19 podmiotów, a zaległości ustalone w kontrolach objętych dostępnymi statystykami wynosiły 69,3 mln zł.

Co najczęściej sprawdza fiskus?

ZAW-RD i skuteczność wyboru ryczałtu

Zawiadomienie ZAW-RD należy złożyć do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego stosowania ryczałtu.

Przejście na estoński CIT w trakcie roku wymaga dodatkowo zamknięcia ksiąg rachunkowych i sporządzenia sprawozdania finansowego. Uchybienia mogą prowadzić do zakwestionowania skuteczności wyboru.

Udziałowcy, zatrudnienie i przychody

Organy sprawdzają formę prawną i strukturę właścicielską spółki. Wspólnikami mogą być wyłącznie osoby fizyczne, a ograniczenia dotyczą również udziałów w innych podmiotach.

Kontroli podlega także zatrudnienie oraz struktura przychodów. Co do zasady mniej niż 50% przychodów z poprzedniego roku, wraz z należnym VAT, może pochodzić z określonych ustawowo źródeł pasywnych.

Jakie mogą być skutki nieprawidłowości?

Zgodnie z art. 28l ustawy o CIT konsekwencje zależą od rodzaju naruszenia.

Niespełnienie warunku zatrudnienia lub limitu przychodów pasywnych powoduje utratę prawa do ryczałtu z końcem roku, w którym doszło do naruszenia.

Przy określonych naruszeniach dotyczących struktury właścicielskiej, udziałów w innych podmiotach lub księgowości prawo może zostać utracone z końcem poprzedniego roku podatkowego.

Prawidłowe obliczenie podatku nie usuwa przy tym błędów związanych z samym wyborem estońskiego CIT.

Jakie zmiany są planowane od 2027 r.?

Projekt przyjęty przez rząd 22 września 2026 r. przewiduje m.in. uchylenie możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku i doprecyzowanie warunku zatrudnienia.

Zmiany mają zasadniczo wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Dla przedsiębiorstw prowadzących biznes w Polsce oznacza to konieczność regularnego sprawdzania nie tylko bieżących rozliczeń, ale również warunków uprawniających do korzystania z ryczałtu.

Pełną wersję artykułu można przeczytać tutaj: Kontrole estońskiego CIT – jakie nieprawidłowości wykrywa fiskus?