Odliczenie VAT przy finansowaniu inwestycji – kiedy pożyczka nie jest transakcją pomocniczą?

VAT a finansowanie inwestycji w Polsce

W projektach inwestycyjnych realizowanych w Polsce prawo do odliczenia VAT może zależeć nie tylko od przyszłej działalności operacyjnej, ale także od sposobu finansowania inwestycji. Szczególne znaczenie ma sytuacja, w której spółka ponosi wysokie koszty przygotowawcze, a jednocześnie wykonuje czynności zwolnione z VAT, np. udziela oprocentowanych pożyczek podmiotom powiązanym.

Dla firm planujących inwestycje w Polsce ważne jest, że pożyczka udzielona w fazie inwestycyjnej nie zawsze będzie traktowana jako czynność uboczna. Jeżeli finansowanie stanowi element przyjętego modelu biznesowego, odsetki mogą wpływać na proporcję odliczenia VAT i ograniczyć możliwość odliczenia podatku naliczonego.

Wyrok NSA z 16 marca 2026 r.

Istotne znaczenie ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2026 r., sygn. I FSK 1210/23. Sprawa dotyczyła spółki uczestniczącej w projekcie budowy morskich farm wiatrowych. Docelowo miała ona nabywać i odsprzedawać energię elektryczną, czyli prowadzić działalność opodatkowaną VAT.

Na etapie inwestycyjnym spółka nie osiągała jeszcze przychodów operacyjnych. Jednocześnie planowała finansować projekt poprzez oprocentowane pożyczki udzielane podmiotowi odpowiedzialnemu za realizację farm wiatrowych. Odsetki z takich pożyczek stanowiłyby obrót zwolniony z VAT.

Podatnik twierdził, że pożyczki są przejściowe i służą wyłącznie realizacji inwestycji, więc nie powinny wpływać na kalkulację proporcji VAT. Organy podatkowe, WSA w Warszawie oraz NSA uznały jednak inaczej.

Kiedy pożyczka nie jest transakcją pomocniczą?

Sądy wskazały, że sama tymczasowość pożyczki nie przesądza o jej pomocniczym charakterze. Kluczowe jest to, czy finansowanie ma realne znaczenie gospodarcze i czy wynika z modelu prowadzenia projektu.

Przy ocenie należy uwzględnić m.in., czy:

• pożyczka została zaplanowana jako element struktury inwestycji,
• finansowanie jest istotne dla realizacji projektu lub działalności grupy,
• odsetki generują znaczący obrót,
• transakcja angażuje zasoby organizacyjne, finansowe lub zarządcze,
• spółka powtarza albo zamierza powtarzać takie czynności,
• finansowanie jest powiązane z głównym celem działalności.

Nie wystarczy więc argument, że pożyczka ma charakter przejściowy albo że wspiera przyszłą sprzedaż opodatkowaną VAT.

Znaczenie dla inwestorów i grup kapitałowych

Wyrok ma znaczenie nie tylko dla energetyki. Może dotyczyć także projektów infrastrukturalnych, deweloperskich, joint venture, reorganizacji grupowych oraz inwestycji realizowanych przez spółki celowe.

Szczególną ostrożność powinny zachować podmioty prowadzące biznes w Polsce, które:

• finansują spółki zależne lub projektowe,
• udzielają pożyczek wewnątrzgrupowych,
• ponoszą istotne koszty przygotowania inwestycji,
• nie osiągają jeszcze przychodów z działalności podstawowej,
• uzyskują przychody finansowe zwolnione z VAT.

Jeżeli odsetki trzeba uwzględnić w proporcji VAT, może to obniżyć kwotę podatku do odliczenia od wydatków inwestycyjnych.

Jak ograniczyć ryzyko podatkowe?

Analiza skutków VAT powinna zostać przeprowadzona przed wdrożeniem struktury finansowania. Warto ocenić prawo do odliczenia podatku naliczonego, rozdzielić czynności opodatkowane i zwolnione oraz sprawdzić, czy przychody odsetkowe mogą wpływać na proporcję VAT.

Znaczenie ma także dokumentacja: umowy pożyczek, uchwały, biznesplany, dokumenty finansowania i opisy modelu inwestycyjnego. Przy projektach o dużej wartości warto rozważyć zabezpieczenie stanowiska interpretacją indywidualną.

Pełną wersję artykułu można przeczytać tutaj: Odliczenie VAT przy finansowaniu inwestycji – kiedy pożyczka nie jest transakcją pomocniczą?